Twyll Eraill

Mae yna lawer o wahanol ffyrdd y bydd twyllwyr yn ceisio dwyn eich eiddo neu'ch arian. Gallwch ddod o hyd i A-Z o Dwyll defnyddiol ar wefan Action Fraud.

Dyma ychydig o'r sgamiau a adroddwyd i ni ....

Byddwch yn wyliadwrus am sgâm lle mae twyllwyr yn cysylltu â dioddefwyr sy'n honni eu bod o Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi ac yn gwneud i’r dioddefwyr dalu dyledion a threthi ffug gan ddefnyddio cardiau anrhegion iTunes.

Bydd twyllwr yn eich galw ar eich ffôn cartref, gan honni ei fod o Gyllid y Wlad, Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi, y Swyddfa Dreth ac yn fwy diweddar, Yswiriant Gwarchod Taliadau. Maent yn dweud wrthych fod angen i chi brynu tocynnau iTunes sydd yn fel arfer yn swm mawr er mwyn talu neu dderbyn arian. Nid yw hyn yn wir – rhowch eich ffôn i lawr.

Er mwyn eich sicrhau eu bod yn ddilys, byddant hyd yn oed yn dweud wrthych am siopau lleol yn eich ardal lle gallwch eu prynu – Maent yn dweud hwn er mwyn gwneud i chi ymddiried ynddynt.

Yna, maent yn gofyn ichi ddatgelu a darllen y cod ar gefn y daleb ar gyfer dibenion gwirio. PEIDIWCH â rhoi'r cod iddynt. Mae hyn yn rhoi mynediad iddynt i'r daleb a byddech chi’n colli unrhyw arian yr ydych wedi talu amdano.

Unwaith y byddech chi’n rhoi'r cod dros y ffôn - ni fyddwch yn clywed ganddynt na'u gweld eto.

Yn olaf, maent yn dweud wrthych y bydd rhywun yn dod a rhoi eich arian i chi am y daleb. NI FYDD NEB yn rhoi unrhyw arian i chi.

Sut i amddiffyn eich hun:

  • Ni fydd CThEM byth yn defnyddio negeseuon testun i ddweud wrthych am ad-daliad treth neu gosb, neu ofyn am gael taliad fel hyn.
  • Gall rhifau ffôn a negeseuon testun fod yn ffug yn syml. Ni ddylech byth ymddiried yn y rhif sy’n ymddangos ar eich arddangosfa ffonau.
  • Os byddwch chi'n derbyn galwad amheus, rhowch y ffôn ar unwaith.

I adrodd unrhyw dwyll a derbyn rhif cyfeirnod trosedd gan yr heddlu, ffoniwch Action Fraud ar 0300 123 2040 neu defnyddiwch eu hoffer ar-lein i adrodd twyll.

Mae Biwro Cudd-wybodaeth Twyll Cenedlaethol wedi sylweddoli bod twyllwyr yn ffugio bod yn gyrff sector cyhoeddus ac yn gwneud archebion gyda busnesau sydd â pherthynas gyflenwi bresennol gyda’r cyrff sector cyhoeddus.

Mae'r math hwn o dwyll mandad yn dibynnu ar y berthynas rhwng y busnes a'r corff cyhoeddus, yn ogystal â thelerau talu sydd yn cael eu cytuno, a'r cynnyrch sy'n cael ei anfon cyn y bydd angen talu.

Sut mae'n gweithio

Fel rheol, mae twyllwyr yn cysylltu â busnesau ar y ffôn sy’n dangos diddordeb trwy ddweud eu bod am archebu swm mawr.

Yna bydd y âamwyr yn newid ac yn dechrau cyfathrebu â'r busnesau trwy e-bost, yn gyson â thrafodaethau blaenorol â'r corff go iawn yn y sector cyhoeddus.

Y berthynas flaenorol gyda'r corff cyhoeddus go iawn yw pam mae'r sgâm hon mor argyhoeddiadol. Mae'r twyllwyr hefyd yn cadw'r holl drafodaethau, manylion a logos yr un fath.

Unwaith mae’r telerau prynu yn cael eu cytuno, bydd y twyllwyr yn trefnu lleoedd lle gallant atal y ddarpariaeth. Er mwyn gwneud yn si?r nad ydynt yn gadael traciau neu achosi i bobl fod yn ddrwgdybus amdanynt, byddant fel arfer yn dewis Gorsafoedd Tân a Heddlu lleol.

Cynghorion atal a diogelu

  • Cymharwch gyfeiriadau e-bost a manylion eraill i drafodaethau blaenorol.
  • Byddwch yn wyliadwrus os bu cyfnod o amser rhwng gorchmynion prynu. Os oes gennych unrhyw amheuaeth, gofynnwch am eglurhad o gyfeiriad e-bost / rhif ffôn arall.
  • Peidiwch â bod ofn cwestiynu pan rydych chi'n delio â chynrychiolwyr corff cyhoeddus nad ydych wedi delio â nhw o'r blaen.
  • Peidiwch â bod ofn cwestiynu pan fo cyfeiriadu yn wahanol i gyfeiriadau blaenorol.

I adrodd unrhyw dwyll a derbyn rhif cyfeirnod trosedd gan yr Heddlu, ffoniwch Action Fraud ar 0300 123 2040 neu defnyddiwch eu hoffer ar-lein i adrodd twyll.

Mae twyllwyr sy'n honni eu bod o gwmnïau cyfreithlon, fel eich Darparwr Gwasanaeth Rhyngrwyd neu Microsoft, yn honni y byddant yn ceisio trwsio eich cyfrifiadur am ffi. Efallai y byddant yn rhoi galwad ffug i chi i gynnig y 'gwasanaeth' hwn, neu greu gwefannau twyllodrus a hysbysebion er mwyn ceisio eich annog i’w ffonio nhw. Mewn gwirionedd, maent am fynediad i'ch cyfrifiadur a'ch manylion ariannol. 

Peidiwch byth â gosod unrhyw feddalwedd neu unrhyw hysbysebion, ymweld â gwefannau, datgelu unrhyw fanylion personol neu ariannol wrth i chi fod ar y ffôn, neu ar ôl unrhyw alwadau ffug.

Os ydych wedi dioddef twyll gwasanaeth meddalwedd cyfrifiadur, rhowch wybod i Action Fraud. 

Hyd yn oed os oeddech yn gallu cydnabod ei fod yn dwyll heb golli unrhyw arian, dylech chi roi gwybod amdano i Action Fraud. Gall manylion megis y rhif ffôn, meddalwedd neu'r wefan y maent yn gofyn ichi ei ddefnyddio, helpu'r heddlu i gael gwared ar rwydweithiau troseddol ac arestio'r unigolion sy'n gyfrifol.

Mae twyllwyr yn anfon negeseuon e-bost at fyfyrwyr, gan honni bod y myfyriwr wedi derbyn grant addysg gan yr Adran Addysg.

Mae'r e-bost yn dweud ei fod wedi cael ei anfon oddi wrth Adran Gyllid o fewn prifysgol y myfyriwr ac yn dweud wrth y myfyriwr i glicio ar ddolen yn y neges i ddarparu manylion personol a bancio.

Aeth un dioddefwr i wefan ffug ar ôl iddynt roi manylion sensitif (gan gynnwys enw, cyfeiriad, dyddiad geni, manylion cyswllt, darparwr ffôn, manylion cyfrif banc, cerdyn adnabod y myfyriwr, rhif yswiriant gwladol, rhif y drwydded yrru ac enw morwynol eu mam). Edrychodd y wefan yn union fel gwefan eu banc, lle gofynnodd y wefan iddynt deipio mewn eu manylion bancio ar-lein. 

  • Peidiwch â chlicio ar unrhyw gysylltiadau neu atodiadau agored.
  • Peidiwch ag ymateb i negeseuon e-bost sgâm neu gysylltu â'r anfonwyr.
  • Cysylltwch â'r cwmni trwy ddull arall i gadarnhau eu bod wedi anfon yr e-bost atoch.
  • Os ydych chi wedi clicio ar ddolen yn yr e-bost, peidiwch â rhoi unrhyw wybodaeth ar y wefan a all agor.

Os ydych chi'n credu eich bod wedi rhoi eich manylion banc mewn risg a / neu wedi colli arian oherwydd camddefnydd o’ch cardiau, dylech gysylltu â'ch banc ar unwaith ac adrodd arno i Action Fraud.

Mae sgamwyr wedi bod yn galw trigolion yn honni eu bod yn dod o'ch banc neu gymdeithas adeiladu, neu hyd yn oed yr heddlu. Maen nhw'n dweud bod eu systemau wedi gweld taliad twyllodrus ar eich cerdyn neu fod y cerdyn yn dod i ben a bod angen un newydd arnoch. Efallai y byddant yn awgrymu i chi roi’r ffonio i lawr a ffonio eich banc neu’ch heddlu’n ôl i sicrhau eu bod yn ddilys. Fodd bynnag, nid ydynt yn datgysylltu'r alwad o'r llinell fel bod pan fyddwch chi'n ffonio'r rhif ffôn go iawn, rydych chi'n dal i siarad â’r un twyllwr.

Yna byddant yn gofyn ichi ddarllen eich rhif cerdyn credyd neu ddebyd neu ei deipio ar fysellbad eich ffôn. Efallai y byddant yn gofyn am fanylion cyfrifon eraill sydd gennych gyda'r banc neu rywle arall i gael mwy o wybodaeth. Yna maent yn addo anfon negesydd atoch i gasglu'ch cerdyn banc. Bydd gan y twyllwr eich enw, cyfeiriad, manylion banc llawn, cerdyn a'ch cyfrinair, a byddant yn cymryd arian parod gan ddefnyddio'ch cerdyn. Hefyd, gallent hyd yn oed ddefnyddio'r wybodaeth i ymgymryd â thwyll hunaniaeth yn eich enw chi.

Amddiffynnwch eich hun

  • Ni fydd eich banc na'r heddlu byth yn eich galw i ofyn i chi wirio eich manylion personol neu'ch cyfrinair dros y ffôn neu gynnig i gasglu eich cerdyn trwy negesydd. Rhowch y ffôn i lawr os ydynt yn gofyn y pethau hyn.
  • Os bydd angen i chi alw'ch banc yn ôl i wirio, aros am bum munud; gall twyllwyr aros ar y llinell ar ôl i chi roi’r ffôn i lawr. Fel arall, defnyddiwch linell wahanol yn gyfan gwbl i alw'ch banc.
  • Mae eich cerdyn debyd / credyd yn perthyn I CHI - peidiwch â rhoi eich cerdyn i rywun estron. Dylech ond yn rhoi’ch cerdyn i mewn i’ch banc yn bersonol. Os ydy’ch cerdyn yn cael ei ganslo, dylech ddinistrio'ch cerdyn yn bersonol.

Sut i roi gwybod amdano

Dylech roi gwybod i Action Fraud. Gallwch hefyd ein ffonio ar 101.

Os ydych chi wedi rhoi eich manylion banc dros y ffôn neu wedi rhoi eich cerdyn i negesydd, ffoniwch eich banc ar unwaith i ganslo'r cerdyn.

Mae cymryd dros gyfrifon yn debyg i dwyll hunaniaeth, ond yn hytrach na dwyn eich hunaniaeth er mwyn agor cyfrifon banc neu gredyd, mae'r twyllwyr yn herwgipio'ch cyfrifon presennol.

I’r twyllwyr sy'n ceisio cyflawni twyll hunaniaeth neu cymryd dros gyfrifon, mae'r cynhyrchion mwyaf tebygol o gael eu targedu - yn y ddau achos - yn gyfrifon banc a chardiau plastig.

Cafodd dros 50% o achosion eu gwneud dros y ffôn, felly byddwch yn wyliadwrus a pheidio â byth yn rhoi manylion dros y ffôn (neu ar-lein). Ni fyddai sefydliad cyfreithlon byth yn gofyn am eich rhif diogelwch neu'ch cyfrinair.

Sut i amddiffyn eich hun:

  • Os ydych chi'n defnyddio safleoedd rhwydweithio cymdeithasol, dylech gyfyngu ar faint o wybodaeth bersonol y rydych yn ei roi a sichrau bod gennych ddiogelwch cryf.
  • Dim ond rhoi eich manylion personol i mewn i wefannau diogel (edrychwch ar https: // ar ddechrau cyfeiriad y wefan a symbol clo clwt wedi’i gau ar eich ffenestr porwr gwe), sy'n perthyn i sefydliadau y rydych chi'n eu hadnabod ac yn ymddiried ynddynt.
  • Gwnewch yn si?r fod gan eich cyfrifiadur wal-dân gyfoes ac yn cael ei warchod gan raglenni gwrth-firws a gwrth-wifren.
  • Gwnewch yn wyliadwrus am negeseuon e-bost sy’n chwilio am eich manylion personol - mae'r rhain yn aml yn eich cyfeirio at wefannau realistig ond ffug sy'n cael eu gosod i ddwyn eich hunaniaeth.
  • Gwnewch yn si?r bod y person sy'n gofyn am eich gwybodaeth bersonol yn berson dilys. Os oes gennych unrhyw amheuaeth, peidiwch â rhoi unrhyw wybodaeth.
  • Peidiwch byth â rhannu eich cyfrineiriau neu'ch rhifau diogelwch â phobl eraill.
  • Os ydych chi'n symud cartref, ailgyfeirio'ch post am o leiaf chwe mis.
  • Rhowch unrhyw ddogfennau sy'n cynnwys eich gwybodaeth mewn peiriant rhwygo cyn i chi eu taflu i ffwrdd.

Mae twyll cais yn digwydd wrth i gyfrif neu gais gael ei wneud yn eich enw, gan ddefnyddio dogfennau sydd wedi’u dwyn neu ddogfennau  ffug. Wedyn, mae’r cyfrif yn cael ei ddefnyddio i dynnu arian parod allan, ennill credyd neu eich twyllo mewn ffyrdd eraill.

Sut i amddiffyn eich hun:

  • Gwneud popeth a allwch i amddiffyn eich hun yn erbyn twyll hunaniaeth 
  • Cadwch eich manylion a dogfennau preifat a sensitif mewn man diogel. Os nad oes angen llythyr neu ddogfen arnoch chi mwy, dylech gael gwared arnynt drwy ddefnyddio peiriant rwygo ac nid drwy daflu’r dogfennau yn y bin.
  • Cadwch lygad manwl ar eich arian a'ch sgôr credyd bob tro.
  • Cadwch lygad allan am ddebydau uniongyrchol neu danysgrifiadau ar eich cyfrif nad ydych wedi eu sefydlu, fel biliau ffôn symudol.

Gall twyll siopa ac ocsiwn ar-lein ddigwydd wrth brynu neu werthu rhywbeth mewn ocsiwn neu farchnad ar-lein megis eBay, Gumtree neu Etsy. Gall y math hwn o dwyll hefyd ddigwydd pan gaiff gwefannau penodol eu creu er mwyn 'gwerthu' nwyddau i ddioddefwyr. Naill ai na fydd y dioddefwr yn derbyn y nwyddau nac ad-daliad neu bydd yn derbyn nwyddau hollol wahanol i'r hyn a brynodd yn y lle cyntaf neu nwyddau mewn cyflwr gwahanol i'r disgrifiad pan y prynwyd nhw. Pan fydd dioddefwyr yn derbyn nwyddau, yn aml iawn ni ellir eu dychwelyd na chael ad-daliad. 

I'r gwrthwyneb, ni fydd dioddefwyr yn derbyn unrhyw daliad ar ôl anfon y nwyddau at y person sydd dan amheuaeth.

Gall twyllwyr fod yn werthwr neu'n brynwr. Fel gwerthwr, byddant yn aml yn defnyddio cyfeiriad e-bost ffug neu ni fydd ar gael mwyach ar ôl y twyll. Mae eu cyfeiriad post yn anhysbys hefyd neu'n flwch post yn unig. Fel prynwr, bydd y cardiau talu yn dwyllodrus neu wedi'u dwyn ac felly ni fyddant yn cael eu derbyn, neu gall y person sydd dan amheuaeth ofyn am gludiant penodol er mwyn osgoi talu trethi.

Pethau i gadw llygad amdanynt:

  • Gofynnir i ddioddefwyr sy'n prynu eitem ar-lein dalu drwy wneud trosglwyddiad banc ond nid yw'r nwyddau'n cyrraedd ac nid yw'r arian wedi cael ei gadw gan PayPal.
  • Caiff dioddefwyr sy'n gwerthu eitem ar-lein eu twyllo i anfon y nwyddau ar ôl derbyn e-bost ffug sy'n dangos bod yr arian wedi ei dalu i'w cyfrif.
  • Mae'r mathau hyn o werthiant bron bob amser ar-lein. Yn y mwyafrif o adroddiadau defnyddiwyd naill ai llwyfan gwerthu ar-lein neu wefan rhwydweithio cymdeithasol.

Sut i ddiogelu eich hun

Os ydych yn brynwr

  • Sicrhewch eich bod yn deall sut mae system adborth y wefan yn gweithio. Bydd adborth yn rhoi gwybodaeth ddefnyddiol i chi yngl?n â thrafodion diweddar prynwyr eraill.
  • Gwiriwch ddisgrifiad yr eitem yn ofalus – gofynnwch gwestiynau i'r gwerthwr os nad ydych yn si?r o rywbeth.
  • Byddwch yn ofalus o bobl sy'n cynnig dêl i chi sy'n is na'r pris cynnig presennol neu'r pris cadw, yn enwedig os byddant yn cysylltu â chi yn uniongyrchol. Cofiwch, os yw cynnig yn ymddangos yn rhy dda i fod yn wir, yna mae'n debygol ei fod.
  • Byddwch yn hynod o ofalus wrth brynu pethau gan bobl sydd heb lawer o hanes gwerthu, os o gwbl.
  • Byddwch yn ymwybodol o e-byst gwe-rwydo sy'n ymddangos fel petaent yn dod o'r safle ocsiwn ar-lein neu eich safle talu cofrestredig, ac sy'n gofyn i chi ddiweddaru manylion eich cyfrif neu eu rhoi i mewn unwaith eto am fod eich cyfrif wedi'i atal.
  • Gwiriwch yr URL yn y porwr gwe. Tacteg sy'n aml yn cael ei defnyddio gan dwyllwyr yw newid y cyfeiriad ychydig (os ydynt yn ffugio gwefan eBay, er enghraifft, efallai y bydd ganddynt gyfeiriad megis '. . . @ebayz.com’ ond ‘. . . @ebay.com’ yw'r wefan gywir)
  • Darllenwch y telerau ac amodau yn ofalus, gan gynnwys y rhai sy'n gysylltiedig ag unrhyw weithdrefnau datrys anghydfodau y mae'r wefan yn eu cynnig.
  • Os yw'ch cynnig am eitem yn aflwyddiannus, peidiwch â chael eich temtio i fasnachu oddi ar y safle os bydd gwerthwr arall yn dod atoch gydag eitem debyg.
  • Ceisiwch osgoi talu drwy drosglwyddiadau arian - gan nid ydynt yn ddiogel.
  • Byddwch yn ofalus wrth ddefnyddio trafodion bancio uniongyrchol i dalu am nwyddau. Sicrhewch fod trafodion yn ddiogel.
  • Peidiwch ag anfon gwybodaeth gyfrinachol bersonol nac ariannol drwy e-bost.
  • Defnyddiwch opsiwn talu ar-lein megis PayPal, sy'n helpu i'ch gwarchod.

Os ydych yn werthwr:

  • Byddwch yn ofalus wrth dderbyn taliad siec. Er efallai ei bod yn glir, chi sy'n gyfrifol os yw'r siec wedi cael ei ffugio neu ei dwyn.
  • Peidiwch â derbyn siec am swm uwch ac ad-dalu'r gwahaniaeth. Mae hwn yn dwyll cyffredin sydd ond yn dod i'r amlwg i'r amlwg pan welir bod siec y prynwr wedi ei dwyn neu ei ffugio.
  • Peidiwch ag anfon unrhyw nwyddau tan eich bod yn sicr bod y taliad yn eich cyfrif.

Beth ddylech ei wneud os byddwch yn ddioddefwr? 

  • Os yw'r gwerthwr wedi cam-gyfleu’r nwyddau yr ydych wedi eu prynu, cysylltwch ag Action Fraud.
  • Cadwch holl dystiolaeth y drosedd, gan gynnwys y nwyddau a'r ohebiaeth.
  • Os oes anghydfod busnes ynghylch natur y trafodyn, cysylltwch â'r wefan sydd ynghlwm wrth ef. Neu, gallwch roi gwybod i Cyswllt Defnyddwyr dros y ffôn ar 08454 04 05 06.

Mae twyll cerdyn banc a siec yn digwydd pan fydd troseddwyr yn dwyn eich cardiau neu eich llyfr sieciau ac yn cael gafael ar arian yn eich cyfrif.

Mae troseddwyr yn dwyn eich cardiau banc neu eich llyfr sieciau; neu maent yn cael gafael ar fanylion eich cerdyn neu eich cyfrif, sy'n eu galluogi i godi arian o'ch cyfrif neu gael credyd yn eich enw chi. Fel arfer, byddwch yn sylwi ar hyn drwy weld trafodion anghyfarwydd ar eich cyfriflenni, neu  sylwi eich bod wedi mynd y tu hwnt i derfyn eich gorddrafft neu eich terfyn credyd yn sydyn a chaiff eich cerdyn ei wrthod pan fyddwch yn ceisio prynu rhywbeth.

Dyma rai o'r ffyrdd y gallai twyllwr ddwyn arian oddi wrthych:

Twyll peiriant ATM (peiriant arian)

Mae twyllwr yn defnyddio dyfais i nodi manylion eich cerdyn wrth i chi godi arian parod o beiriant ATM. Yna, mae'r twyllwr yn defnyddio’r wybodaeth hon i gael arian o'ch cyfrif mewn siop, ar-lein neu o beiriant ATM.

Cardiau ffug

Mae twyllwr yn gwneud copi ffug o'ch cerdyn banc drwy ddefnyddio dyfais i nodi manylion y cerdyn a'r cyfrif sydd wedi'u cynnwys yn stribyn magnetig eich cerdyn. Gelwir hyn yn 'sgimio' yn aml. Yna, mae'r twyllwr yn defnyddio'r wybodaeth hon i wneud trafodion twyllodrus mewn gwledydd lle nad oes technoleg sglodyn a PIN.

Gall y twyllwr hefyd ddefnyddio'r wybodaeth hon ar gyfer trafodion lle nad oes angen i'r cerdyn gael ei weld gan y manwerthwr neu'r masnachwr. Er enghraifft, siopa ar-lein; prynu nwyddau dros y ffôn neu drwy'r post; neu ddefnyddio terfynellau a weithredir gan ddeiliaid cerdyn, megis peiriannau tocynnau.

Twyll cardiau coll neu gardiau sydd wedi'u dwyn

Yn yr achos hwn, mae twyllwyr yn defnyddio eich cerdyn cyn i chi roi gwybod ei fod ar goll neu wedi'i ddwyn. Gall cerdyn newydd hefyd gael ei ddwyn cyn i chi ei dderbyn. Er enghraifft, os ydych wedi symud cartref yn ddiweddar a heb ailgyfeirio eich post; neu os caiff eich post ei gadw mewn blwch post cymunol.

Twyll hunaniaeth

Mae'n bosibl y bydd twyllwr wedi dwyn digon o fanylion personol amdanoch a'ch materion ariannol i gymryd rheolaeth o'ch cyfrif neu i'ch dynwared. Bydd y twyllwr yn cael mynediad i'ch cyfrif ar ôl mynd drwy broses ddiogelwch ar-lein, mewn cangen banc neu ganolfan galwadau, neu drwy weithio gyda rhywun yn y sefydliad sy'n dal eich cyfrif. Os gall y twyllwr eich dynwared, bydd yn agor cyfrifon yn eich enw chi ac yn cael arian ohonynt drwy dwyll.

Twyll siec

Mae twyll siec yn digwydd mewn sawl ffordd. Er enghraifft, mae twyllwr yn eich talu am nwyddau neu wasanaethau gan ddefnyddio siec sydd wedi'i dwyn; neu'n talu siec dwyllodrus neu siec sydd wedi'i dwyn i mewn i'ch cyfrif; neu'n dwyn sieciau unigol neu eich llyfr sieciau.

Ydych chi wedi dioddef twyll cerdyn banc neu siec?

Mae eich cardiau neu eich llyfr sieciau wedi'u dwyn neu mae rhywun wedi gwneud copïau ffug ohonynt ac rydych yn sylwi ar drafodion anghyfarwydd ar eich cyfriflen, neu rydych yn sylwi eich bod wedi mynd y tu hwnt i'ch terfyn gorddrafft yn sydyn.

Beth dylech ei wneud os ydych wedi dioddef twyll cerdyn banc neu siec?

  • Rhowch wybod am gardiau coll neu gardiau sydd wedi'u dwyn neu ddefnydd o'ch cerdyn yr amheuir ei fod yn dwyllodrus, i'ch cwmni cerdyn ar unwaith. Dylech hefyd roi gwybod am lyfrau sieciau coll neu sydd wedi'u dwyn neu unrhyw sieciau sydd ar goll. Mae banciau a chwmnïau yn nodi rhifau argyfwng 24 awr ar gyfriflenni.
  • Rhowch wybod am y drosedd i'r banc neu'r cwmni cerdyn perthnasol, a fydd yn gyfrifol wedyn am hysbysu'r heddlu am hyn. Os yw eich cardiau neu eich llyfr sieciau wedi'u dwyn fel rhan o drosedd arall – er enghraifft, os cafodd eich bag ei ddwyn hefyd – dylech sicrhau eich bod yn rhoi gwybod i'r heddlu.
  • Os yw cyfrif twyllodrus wedi'i agor yn eich enw chi ac nad oes gennych unrhyw berthynas â'r banc na'r cwmni cerdyn hwnnw, gallwch roi gwybod am y twyll i Action Fraud yn uniongyrchol.
  • Cofiwch gadw cofnod o'r holl gyfathrebu.
  • Gallwch gael copi o'ch adroddiad credyd personol gan asiantaeth gwirio credyd.
  • Ystyriwch gysylltu â CIFAS – Gwasanaeth Atal Twyll y DU er mwyn gwneud cais am gofrestriad diogelu. Ar ôl i chi gofrestru, bydd aelodau o CIFAS yn cynnal gwiriadau ychwanegol pryd bynnag y bydd rhywun yn gwneud cais am wasanaeth ariannol yn defnyddio eich enw a'ch cyfeiriad.

Diogelwch eich hun rhag twyll cerdyn banc a siec

Cadwch eich cardiau a'ch manylion ariannol yn ddiogel:

  • gofalwch am eich cardiau a manylion eich cardiau bob amser. Ceisiwch gadw llygad ar eich cerdyn pan fyddwch yn gwneud unrhyw drafodion
  • edrychwch ar dderbynebau a'u cymharu â chyfriflenni yn ofalus. Cysylltwch â'ch cwmni cerdyn ar unwaith os byddwch yn dod o hyd i drafodyn anghyfarwydd
  • cadwch eich cyfriflenni, derbynebau a dogfennau ariannol yn ddiogel a phan fyddwch yn eu gwaredu, defnyddiwch beiriant rhwygo i'w dinistrio yn ddelfrydol
  • llofnodwch unrhyw gardiau newydd cyn gynted ag y byddant yn cyrraedd
  • torrwch unrhyw hen gardiau drwy'r stribyn magnetig a'r sglodyn pan fydd cardiau newydd yn cyrraedd.

Diogelwch eich PIN:

  • dysgwch eich PIN ar eich cof a dinistriwch unrhyw hysbysiad papur ar ôl iddo gyrraedd
  • gwnewch yn si?r mai chi yw'r unig un sy'n gwybod beth yw eich PIN. Peidiwch byth â gwneud nodyn ohono na'i gofnodi. Ni fydd eich banc na'r heddlu byth yn cysylltu â chi ac yn gofyn i chi ddatgelu eich PIN
  • pan fyddwch yn rhoi eich PIN i mewn i beiriant, defnyddiwch eich llaw rydd a'ch corff i guddio'r rhif rhag llygaid busneslyd neu gamerâu cudd. Os ydych yn credu bod rhywun wedi gweld eich PIN neu os hoffech ei newid i rywbeth sy'n haws i'w gofio, gallwch ei newid drwy ddefnyddio peiriant arian parod (ATM) neu drwy gysylltu â'ch banc.

Cymerwch ofal wrth ddefnyddio peiriannau arian parod:

  • peidiwch â pheryglu eich diogelwch personol. Os bydd rhywun yn gwneud i chi deimlo'n annifyr, canslwch y trafodyn a defnyddiwch beiriant arall.
  • os byddwch yn sylwi ar rywbeth anarferol am y peiriant arian parod, neu os yw'n amlwg bod rhywun wedi bod yn ymyrryd ag ef, peidiwch â'i ddefnyddio. Rhowch wybod i'r banc dan sylw ar unwaith
  • byddwch yn wyliadwrus. Os bydd rhywun yn sefyll yn agos iawn atoch neu'n eich gwylio, canslwch y trafodyn a defnyddiwch beiriant arall. Peidiwch â derbyn cymorth gan ddieithriaid sy'n ymddangos yn garedig a pheidiwch byth â gadael i unrhyw beth dynnu eich sylw
  • ar ôl i chi gwblhau'r trafodyn, rhowch eich arian a'ch cerdyn i gadw cyn gadael y peiriant arian parod. Os nad yw'r peiriant arian parod yn dychwelyd eich cerdyn, rhowch wybod eich bod wedi'i golli i'ch cwmni cerdyn ar unwaith. Dinistriwch neu, yn ddelfrydol, defnyddiwch beiriant rhwygo pan fyddwch yn gwaredu derbynneb o beiriant arian parod, cyfriflen fach neu ymholiad balans.

Cymerwch fwy o ofal pan fyddwch yn defnyddio cardiau dramor.

Cyn i chi fynd i ffwrdd:

  • ewch â'r cardiau rydych yn bwriadu eu defnyddio yn unig; gadewch y gweddill mewn lle diogel gartref
  • sicrhewch eich bod wedi gwneud nodyn o rif ffôn cyswllt 24 awr eich cwmni cerdyn
  • sicrhewch fod gan eich cwmni cerdyn eich manylion cyswllt cyfredol, gan gynnwys rhif ffôn symudol os yw'n bosibl
  • os yw eich cardiau wedi'u cofrestru ag asiantaeth diogelu cardiau, sicrhewch fod gennych gofnod o'i rhif ffôn cyswllt a rhif eich polisi chi.

Pan fyddwch i ffwrdd:

  • Byddwch yr un mor ofalus ag y byddech yn y DU. Gofalwch am eich cardiau a manylion eich cardiau, a chuddiwch eich PIN gyda'ch llaw rydd pan fyddwch yn teipio'r rhif ar fysellbad mewn siop neu wrth beiriant arian parod
  • ystyriwch wisgo belt arian wedi'i guddio er mwyn cadw eich cardiau, arian parod a sieciau teithwyr yn ddiogel.

Pan fyddwch yn dychwelyd:

  • darllenwch eich cyfriflenni yn ofalus a chwiliwch am unrhyw drafodion anghyfarwydd
  • os oes rhai, rhowch wybod amdanynt i'r cwmni cerdyn cyn gynted â phosibl.

Pan fyddwch yn bancio ar-lein:

  • sicrhewch fod gan eich cyfrifiadur feddalwedd gwrth-feirws gyfredol a wal dân wedi'i mewnosod. Ystyriwch ddefnyddio meddalwedd gwrth-ysbïwedd. Lawrlwythwch y diweddariadau diogelwch diweddaraf, a elwir yn batsys, ar gyfer eich porwr a'ch system weithredu
    cyn i chi fancio ar-lein, sicrhewch fod y symbol clo clap wedi'i gloi neu'r symbol allwedd heb ei dorri i'w weld yn eich porwr. Pan fydd y cysylltiad yn ddiogel, dylai dechrau cyfeiriad rhyngrwyd eich banc newid o 'http' i 'https'
  • byddwch yn wyliadwrus o e-byst digymell – a elwir yn e-byst gwe-rwydo – sy'n gofyn am wybodaeth ariannol bersonol. Ni fyddai'r banc na'r heddlu byth yn cysylltu â chi ac yn gofyn i chi ddatgelu eich PIN
  • sicrhewch fod gosodiadau hysbysu a monitro diogelwch eich porwr wedi'u gosod ar y lefel uchaf. Ni chaiff yr opsiynau diogelwch eu rhoi ar waith yn ddiofyn pan fyddwch yn gosod eich cyfrifiadur.
  • cyrchwch wefannau bancio drwy deipio cyfeiriad y banc i mewn i'ch porwr gwe bob amser. Peidiwch byth â mynd i wefan drwy ddilyn dolen mewn e-bost a nodi eich manylion personol.

Pan fyddwch yn siopa ar-lein:

  • cofrestrwch ar gyfer Verified by Visa neu MasterCard SecureCode pryd bynnag y rhoddir yr opsiwn i chi wneud hynny pan fyddwch yn siopa ar-lein. Mae hyn yn cynnwys cofrestru cyfrinair gyda'ch cwmni cerdyn
  • defnyddiwch wefannau diogel yn unig i siopa. Cyn rhoi manylion eich cerdyn, sicrhewch fod y symbol clo clap wedi'i gloi neu'r symbol allwedd heb ei dorri i'w weld yn eich porwr. Bydd cyfeiriad rhyngrwyd y manwerthwr yn newid o 'http' i 'https' pan fydd cysylltiad yn ddiogel
  • peidiwch byth ag anfon eich PIN dros y we
  • argraffwch eich archeb a chadwch gopi o delerau ac amodau, polisi dychwelyd, amodau dosbarthu, cyfeiriad post (nid blwch swyddfa bost) a rhif ffôn (nid rhif ffôn symudol) y manwerthwr.

Stopiwch a Meddwl!

  • Peidiwch byth â datgelu manylion diogelwch, fel eich PIN neu gyfrinair bancio llawn
  • Peidiwch â chymryd yn ganiataol bod e-bost, neges destun neu alwad ffôn yn ddilys
  • Peidiwch â chael eich rhuthro - ni fydd sefydliad dilys yn aros
  • Gwrandewch ar eich cymhleth - rydych chi'n gwybod os nad yw rhywbeth yn teimlo'n iawn
  • Arhoswch mewn rheolaeth - peidiwch â phoeni a phenderfynu byddwch chi'n difaru

Darganfyddwch fwy